6. St. Mary - Llangwyfan

The impressive doorway

Cyflwyniad

Gall swnio’n groesddywediad, ond os fyth y gellid disgrifio eglwys yn 'fawreddog ar raddfa fechan'  byddai’r Santes Fair, Llangwyfan  yn cyfateb i’r disgrifiad  Adeiladwyd hi yn  1878  fel eglwys yn lle’r  'Eglwys yn y môr' anffodus (Rhif 5 ar y llwybr). Mae’n sefyll yn eithaf balch  yn ei mynwent  a gedwir yn daclus.

Y tu mewn mae mewn gwirionedd yn teimlo’n hŷn na’i blynyddoedd,  o bosibl oherwydd bod rhai o’r nodweddion wedi eu trawsblannu o’r eglwys wreiddiol,  ond hefyd o bosibl  oherwydd y gofal a dywalltwyd arni  a chynhesrwydd ei chroeso. Mae hon yn eglwys hunan-hyderus  ac yn wir yn werth ymweliad.

Ymweliad

Ceir man parcio yn y cae i’r dde o’r giât, ac ar ddiwrnodau gwlyb gallai fod yn werth ystyried  parcio (gyda gofal) ar ochr y ffordd ei hun.

Stained glass above the altarAdeiladwyd yr eglwys bresennol  gan y penseiri  Henry Kennedy a Gustavus Hamilton O'Donoghue  i ailosod  Cwyfan  Sant  a oedd yn dirywio’n ddrwg  oherwydd erydu’r arfordir.  Roeddent yn amlwg yn ‘chwarae’n ddiogel’  gan fod yr eglwys newydd   dros filltir i mewn i’r tir!  Wrth fynd i mewn i’r fynwent  cewch eich ysgubo ar hyd llwybr troellog byr i’r Porth a thrwy ei ddrws mawr  i’r tu mewn.

Y tu mewn,  mae i Gorff yr Eglwys y rhwysg diymffrost  y soniwyd amdano uchod. Mae ei chorau Fictoraidd gyda’u farnis tywyll  yn cystadlu am sylw gyda’i  do o drawstiau o goed a ffenestr gwydr lliw lachar uwchben yr allor. Pwysleisir yr effaith gyfan  gan y carped  coch, cynnes,  di-staen ac addurnwaith  blodau ffres.

Mae’r allor ei hun o bren wedi ei addurno’n weddol syml a chanllaw yr allor yr un modd.  Ymhell o deimlo’n foel nid yw hyn ond yn ychwanegu  at y teimlad hwnnw o hyder. Mae’r arysgrifiadau paentiedig ar waliau Gogleddol a Deheuol y Gangell yn werth eu nodi.  Mae’r rhain yn darllen : 'Fy ngwaed i sydd ddiod yn awr' a 'Fy nghnawd sydd fwyd yn wir'The Font

O droi’n ôl tuag at y drws ceir bedyddfaen plaen, angherfiedig gyda gorchudd pren addurniedig  sy’n ymddangos yn llawer hŷn na’i leoliad.  Wedi ei osod y tu mewn i gilfach fechan gerllaw ceir plac o bres arysgrifedig a charreg gerfiedig gyda’r dyddiad 1602,  yn ôl pob tebyg o’r eglwys wreiddiol

Ewch tuag yn ôl i’r fynwent achos mae’n werth mynd am dro yn wir i edmygu maintioli’r adeilad a’i leoliad anghysbell, ac yn arbennig  ei olygfeydd tuag at y môr  a oedd yn ddinistriwr ei ragflaenydd.




Golygfeydd o Llangwyfan, cliciwch ar gyfer y darlun mwy

front gates inscription on wall bible alcove
   
The Chancel window
 
Crist y Brenin


Lleoliad

map

NGR: SH 344 710: Trowch i’r dde oddi ar yr A4080 o Aberffraw ar y groesffordd  gydag arwydd mawr  ar gyfer trac rasio  'Anglesey Circuit/Trac Môn' .  Mae’r eglwys oddeutu milltir ar y dde

Mynediad : Ffoniwch  01407 810412 neu  810448

Mynediad Cadair Olwyn: Hawdd, er bod y llwybr i’r drws yn goleddfu ychydig ar i fyny.
Service Times:
Amwynderau lleol: Mae gan Aberffraw ddwy siop bentref   gyfeillgar wedi eu stocio’n dda  un gyda  Swyddfa’r Post a ATM i’w ddefnyddio’n ddi-dâl. Mae ganddo hefyd dafarn leol boblogaidd, Y Goron. Ceir hefyd fan llogi beiciau a siopau  a llety ar gael   yn natblygiad newydd  Llys Llewelyn  yn y pentref.

Tra byddwch yn yr ardal

bryn celli dduDatblygiad cymunedol newydd yw Llys Llewelyn  gyda llety o ansawdd,  man llogi beiciau  a chrefftau lleol ar werth  yn union oddi ar y  A4080 yn Aberffraw  ei hun. Mae bwrdd wrth giât yr eglwys  yn rhoi cyfarwyddiadau  i safle hanesyddol llys brenhinol y Tywysogion gerllaw.  Barclodiad y GawresMae siambr gladdu Barclodiad y Gawres  ychydig bellter mewn car tua’r Gorllewin.  Mae’n un o’r cofadeiliau cynhanes pwysicaf ar Ynys Môn  sy’n enwog am ei gelfyddyd creigiau hynafol.  Gellir ei gyrraedd  drwy daith gerdded  ddramatig ar y penrhyn

Yn ymweld?  Gellwch lawrlwytho’r dudalen hon fel ffeil  .pdf  brintiadwy YMA (327 Kb)

Arosfan nesaf ar y llwybr >>>
Rhif 7: Llanfaelog

Gyda rhybudd ymlaen llaw mae modd y bydd yn bosibl  trefnu i eglwysi  fod ar agor i ymwelwyr  a threfnu tywyswyr ar gyfer partïon.

Gellir trefnu lluniaeth hefyd ar gyfer partïon.

Ar gyfer eglwysi 1-4, galwch 01407 840190 ~ Ar gyfer eglwysi s 5-9, galwch 01407 810412 neu 810448 neu ebostiwch YMA

 
 

-Byddai’r Cylch Celtaidd yn hoffi diolch i: -

Medrwn Mon EU logo Welsh Assembly Government

Malltraeth
Ymlaen

Ymddiriedolaeth Elusennol
Ynys Mon
Isle of Anglesey Charitable Trust